De vraag die ik dit voorjaar het vaakst kreeg, bij ons in de buurt-app én onder een eerder artikel hier op de site, ging over hemelwater. Mag het zomaar de tuin in? Moet het naar het riool? En kun je het zelf aanleggen of betaal je toch maar een loodgieter? Hieronder de twaalf meest gestelde vragen, kort en concreet beantwoord.

Mag ik mijn regenpijp zomaar op het gemeenteriool aansluiten?

In oudere wijken ja, vaak nog steeds. Maar in steeds meer Nederlandse gemeenten is afkoppelen verplicht of sterk geadviseerd bij verbouwing. Dat betekent dat hemelwater niet meer in het vuilwaterriool mag. Bel je gemeente of check op hun website wat de regels in jouw straat zijn — bij sommige gemeenten krijg je zelfs een subsidie als je afkoppelt.

Wat is afkoppelen precies?

Afkoppelen wil zeggen dat je het regenwater van je dak niet meer naar het gemengde riool laat lopen, maar in je eigen tuin laat zakken, in een regenton vangt, of op een infiltratiekrat of grindbed loost. Het ontlast het riool bij hoosbuien en is beter voor het grondwater. De omschakeling kost meestal een dag werk per regenpijp.

Hoeveel water krijg ik eigenlijk van mijn dak?

Reken simpel: per vierkante meter dakoppervlak komt er bij een gemiddelde Nederlandse bui van twintig millimeter zo’n twintig liter water los. Een normaal rijtjeshuisdak van vijftig vierkante meter levert dus bij één bui al duizend liter. Bij een hoosbui van veertig millimeter het dubbele. Daarom is een regenton van honderd liter zelden genoeg — overweeg een infiltratievoorziening voor de overloop.

Wat heeft mijn voorkeur als oplossing in een kleine stadstuin?

Voor onze eigen tuin koos ik een combinatie: een regenton van tweehonderd liter aan de regenpijp van het achterhuis, met de overloop naar een eenvoudige infiltratiekrat van zo’n vijftig liter onder de oprit. Wat dáár niet zakt loopt nog steeds naar het riool, maar het meeste blijft op eigen terrein. Werkt al twee winters en geen wateroverlast meer.

Kan ik dit zelf doen of moet ik een loodgieter bellen?

Een regenton aansluiten is echt een doe-het-zelf-klus, anderhalf uur werk. Een infiltratiekrat plaatsen vraagt graafwerk en een goed begrip van het grondwaterniveau in je tuin — voor de meeste handige Harry’s prima te doen in een weekend. Als je écht het riool wilt loskoppelen en een nieuwe afvoer aansluit op een gemeentelijke hemelwaterput, dan adviseer ik wel een vakman. Dat zit vaak onder de stoep en daar wil je geen risico nemen.

Hoe diep moet ik graven voor een infiltratiekrat?

Een standaard infiltratiekrat is tussen de veertig en zestig centimeter hoog. Tel daar minstens tien centimeter grind onderop bij en twintig centimeter dekgrond bovenop, dus reken op een put van zeventig tot negentig centimeter diep. Belangrijker dan de diepte: je moet boven het hoogste grondwaterpeil blijven. Doe in maart of november een proefgat — daar zie je het beste of het grondwater hoog komt.

Wat als mijn tuin op klei ligt en water niet wegloopt?

Dan is een infiltratiekrat alleen niet genoeg. Bij kleibodems werkt vaak een grindkoffer met een drainagebuis die het overschot naar de straatgoot brengt, of een wadi (een laagliggend tuinvlak waar water in mag staan tot het wegzakt). In de praktijk: liever een grotere regenton om bij hoosbuien te bufferen, en de overloop pas later afvoeren als de bodem het aankan.

Krijg ik subsidie voor afkoppelen?

In veel gemeenten ja — tussen de twee en tien euro per afgekoppelde vierkante meter dakoppervlak, soms tot een maximum van een paar honderd euro. Een aantal waterschappen heeft daarbovenop nog eigen subsidies. Het loont écht om dit even op te zoeken vóór je aan de slag gaat; vaak vraag je het achteraf aan met foto’s van het werk.

Mag het hemelwater op de oprit aflopen?

Officieel niet de openbare straat op — dat geeft glijgevaar en in de winter gladheid. Maar binnen je eigen perceel mag je een hellend stuk inrichten waar water natuurlijk wegzakt, mits het niet over de erfgrens stroomt. Een waterdoorlatende oprit met grasbeton of split is hier een mooie oplossing voor.

Wat is het verschil tussen een regenpijp en een hemelwaterafvoer?

De regenpijp is alleen het verticale buisje aan je gevel. De hemelwaterafvoer is het hele systeem: dakgoot, regenpijp, eventuele bocht, en de afvoer naar tuin, riool of infiltratie. Wat je vervangt of aanlegt is bijna altijd dat ondergrondse stuk — de regenpijp zelf gaat vaak vijftig jaar mee.

Hoe vaak moet ik de dakgoot schoonmaken?

Twee keer per jaar bij een huis met bomen in de buurt: eind oktober (na bladval) en eind maart. Bij een huis zonder loofbomen kun je het ook met één schoonmaak per jaar af. Een verstopte goot zorgt voor overlopend water dat tegen je gevel slaat — vocht waar je echt niet op zit te wachten.

Wat doe ik als de regenpijp lekt bij een verbinding?

Bij PVC-regenpijpen vaak een kwestie van een nieuwe ring of een beetje sanitairkit aan de manchet. Bij zink kan het iets ingewikkelder zijn — kleine gaatjes los je op met soldeer of speciale zinkreparatietape. Druipt het bij een bocht continu, dan is het meestal de moeite om dat stuk te vervangen in plaats van eindeloos te pleisteren.

De grootste fout die ik mensen zie maken is wachten. Een kleine lekkage of een halve verstopping is in een uur op te lossen; een doorgerot kozijn na drie jaar regenwaterschade is een paar duizend euro. Hou het bij. En zorg vooral dat je tuin het meeste van je dak zélf kan opvangen — dat is goed voor je portemonnee, voor het riool en voor de planten.