Toen onze warmwaterboiler na zeven jaar opeens lauw water begon te leveren, dacht ik dat we ‘m moesten vervangen. Een loodgieter belde aan en vroeg eerst: “Wanneer hebt u ‘m voor het laatst ontkalkt?” Eerlijk antwoord: nog nooit. Hij liet ons zien hoeveel kalk eruit kwam. Het kostte twee uur, een halve fles azijn en geen losse euro, en hij doet het inmiddels alweer drie jaar perfect.
Een boiler ontkalken is een onderschat klusje. Het verlengt de levensduur, verlaagt je energierekening (kalk isoleert) en voorkomt dure vervangingen. Zo doen wij het.
Wanneer is ontkalken nodig?
Signalen waar je op moet letten:
- Warmwater komt langzamer op temperatuur dan voorheen
- Hoorbaar kokend of bubbelend geluid uit de boiler tijdens opwarmen
- Hogere elektriciteits- of gasrekening zonder duidelijke reden
- Bij open boilers: witte vlokjes in het tappunt
In hardwaterregio’s (Brabant, delen van Limburg, oost-Nederland) is één keer per 2-3 jaar normaal. In zacht-watergebieden (Friesland, Drenthe) kan het één keer per 5 jaar volstaan. Check de hardheidsgraad bij je waterleverancier (vaak op de site staat een postcode-checker).
Stap voor stap, elektrische boiler
- Stroom uit, schakel de groep in de meterkast uit, niet alleen de stekker
- Watertoevoer dicht, de afsluiter op de koudwaterleiding sluiten
- Drukval creëren, open een warmwaterkraan zodat de druk wegloopt
- Aftapkraan openen, onderaan de boiler zit een aftapventiel, daar emmer of tuinslang onder
- Boiler legen, duurt 15-30 minuten bij een gemiddelde 80-liter
- Element en thermostaat losmaken, schroeven los, stekkers uit elkaar
- Onderdelen in azijnbad, verhouding 1:1 azijn en warm water, een nacht laten staan
- Boilerinhoud uitspoelen, met de tuinslang of via de hoofdtoevoer (kort open zetten)
- Onderdelen schoonborstelen, met een zachte tandenborstel, niet schuren met staalwol
- Alles terugzetten, nieuwe pakkingen (3-5 euro per stuk) gebruiken, niet de oude opnieuw
- Watertoevoer open, lucht eruit, warmwaterkraan open laten tot er stevig water uitkomt
- Stroom aan, en wachten tot de boiler is opgewarmd, controleer op lekkages
Wat je nodig hebt
- 1 liter natuurazijn (Albert Heijn, eigen merk werkt prima)
- Emmer of teil van minimaal 10 liter
- Tuinslang (handig om water af te voeren)
- Schroevendraaiers en steeksleutel (meestal 17-19 mm)
- Zachte tandenborstel of kunststof borstel
- Nieuwe pakkingen (3-5 euro)
- Handschoenen en oude handdoeken
Een paar valkuilen
Niet eerst spanning eraf zetten, risico op elektrocutie. Geen omkering, doe dit altijd eerst.
Pakking hergebruiken, rubber wordt hard en lekt zeker. Voor 3 euro zit een lekkage er aan te komen.
Te agressief schoonmaken, staalwol of een schroevendraaier krast je element kapot. Daarna gaat de boiler korter mee.
Vergeten te ontluchten, na vullen moet alle lucht eruit voordat je stroom geeft. Een element dat droog opwarmt brandt door.
Gasboiler, net iets anders
Bij een gasboiler is de procedure vergelijkbaar, maar je doet altijd eerst de gaskraan dicht (niet alleen de elektrische bediening). Het element zit anders, bij een gasboiler ontkalk je vooral de warmtewisselaar en de keramische opvang. Voor combiketels (cv plus warmwater) raden de fabrikanten een professionele jaarlijkse beurt aan. Zelf ontkalken kan technisch, maar verzekeringsmaatschappijen kijken kritisch als er na DIY-onderhoud iets misgaat.
Kost een nieuwe boiler echt zo veel?
Een 80-liter elektrische boiler kost rond de 400-600 euro nieuw, inclusief plaatsing rond de 800. Een loodgieter die je oude komt ontkalken zit op 150-200 euro. Zelf doen kost je 10 euro aan azijn en pakkingen. Het verschil is duidelijk.
Als je er voor het eerst aan begint, gun jezelf een rustige zaterdag. De tweede keer is het echt minder werk, dan ken je je eigen boiler en weet je waar de pakkingen zitten en welke moer wat doet. Een goed onderhouden boiler doet 15 tot 20 jaar mee, een vergeten boiler 7 tot 10. Reken het zelf maar uit.
Veelgestelde vragen over boiler ontkalken
Ja, maar het hoeft niet. Specifieke boilerontkalkers (HG Heater Descaler) zijn vaak agressiever en sneller, maar prijziger. Voor licht tot middelmatig verkalkte boilers werkt huishoudazijn 1:1 met warm water net zo goed, mits je ‘m een nacht laat inwerken.
Hangt af van waterhardheid en gebruik. Bij gemiddeld gebruik (4-persoonshuishouden, normale hardheid): elke 2-3 jaar. Bij hard water (Brabant): elke 18-24 maanden. Bij zacht water (noorden): elke 4-5 jaar volstaat.
Beter niet voor de cv-zijde, daar zitten drukken, lucht en garanties op het spel. De warmwater-zijde van een combiketel kun je vaak via een chemische spoeling laten doen door de fabrikant. Voor je eigen veiligheid en garantieaanspraak: laat dit door een erkende installateur doen.
Negen van de tien keer is het de pakking die niet goed op zijn plek zit, of die je hergebruikt hebt. Sluit watertoevoer, leeg, vervang pakking, monteer opnieuw met handvast (geen brute kracht). Lekt het na vervanging nog steeds? Dan kan de flens beschadigd zijn, dan wel een loodgieter bellen.
Wil je je waterinstallatie verder onder controle houden, dan zijn de richtlijnen voor de maximale temperatuur van kraanwater en het gemiddelde waterverbruik van een bad nuttig om naast te leggen.