De schuur bij ons stond twee jaar lang vol met gereedschap in bakken. Alles wat ik nodig had lag onderin, en elke klus begon met tien minuten graven. Een gereedschapsbord met van die geperforeerde platen heb ik geprobeerd, maar de haakjes vallen eruit zodra je iets terughangt en je zit vast aan de gaten die er toevallig zitten. Wat wel werkte is een wand met schuine latten, waar je houders aan hangt die je zelf maakt en die je in drie seconden verschuift.
Het principe is simpel: op de muur komen horizontale latten waarvan de bovenkant onder 45 graden is afgezaagd. Op de achterkant van elke houder zit een lat met precies dezelfde schuinte, maar dan andersom. Die twee vallen in elkaar en het gewicht van het gereedschap trekt de verbinding alleen maar strakker. Er zit geen schroef in, geen haakje, niets dat kan losschieten. En het mooiste: als je over een half jaar een nieuwe machine hebt, maak je er een houder bij zonder ook maar één gat in de muur te boren.
Wat je nodig hebt
- Multiplex van 18 mm, ongeveer 1 plaat van 122 bij 61 cm voor een wand van twee meter breed
- Vurenhout 18 bij 70 mm, of gebruik het multiplex ook voor de latten
- Schroeven 5 bij 70 mm voor de muur, plus schroeven 4 bij 40 mm voor de houders
- Pluggen die bij jouw muur passen (nylon voor baksteen, tule of hollewandpluggen bij gipsplaat)
- Houtlijm
- Cirkelzaag met geleiderail, of een afkortzaag die 45 graden kan
- Boormachine met steenboor of houtboor, en een schroefmachine
- Waterpas van minstens 60 cm, potlood, rolmaat
- Schuurpapier korrel 120 en 180
Het multiplex laat ik tegenwoordig bij de houthandel op maat zagen, in stroken van 12 cm breed. Dat kost een paar euro per snede en het scheelt een middag stof en gezaag. Bij Gamma, Praxis en Hornbach kan dat ook, al is de zaagdienst daar wat grover afgesteld. Schroeven en pluggen zijn overal ongeveer gelijk geprijsd, maar bij Toolstation of een online ijzerwarenhandel koop je ze per doos van tweehonderd en dan zit je op een fractie van de prijs per stuk. Voor het vurenhout loont een echte houthandel: het is er rechter en droger dan wat er bij de bouwmarkt in het rek ligt.
Stap voor stap
- Kijk eerst waar je in boort. Een schuurmuur van kalkzandsteen vraagt iets anders dan een voorzetwand van gipsplaat, en dat verschil bepaalt of de wand honderd kilo of tien kilo houdt. Bij baksteen die aan de zachte kant is, zit er een eigen werkwijze aan het plaatsen van bouten en pluggen die je hier maar beter kunt volgen.
- Zaag de wandlatten. Stroken van 12 cm breed, met de bovenkant onder 45 graden weggezaagd zodat de schuinte naar de muur toe naar boven loopt. Zaag ze allemaal in één opstelling, dan zijn ze gegarandeerd gelijk. Reken op een lat per 20 cm hoogte.
- Zet de onderste lat waterpas. Dit is de enige lat waar je echt tijd in moet steken. Alles wat erboven komt neemt de fout over, en gereedschap dat een halve graad scheef hangt zie je onmiddellijk. Schroef hem los vast, meet na, en pas dan definitief.
- Werk naar boven toe. Gebruik een stukje afvalhout van 20 cm als afstandsmal tussen de latten, dan hoef je niet elke keer te meten. Schroef door de lat in de plug, minstens twee bevestigingen per lat en altijd één binnen 10 cm van elk uiteinde.
- Maak de houders. Een houder is niets meer dan een plankje met op de achterkant een lat met dezelfde 45 graden, maar dan omgekeerd. Lijmen en schroeven, en let erop dat de schuine kant naar beneden wijst. Begin met drie of vier simpele: een plankje voor de schroefmachines, een balkje met gaten voor beitels, een bakje voor kleingoed.
- Hang op en schuif tot het klopt. Zet het gereedschap dat je het vaakst pakt op ooghoogte en het zware onderaan. Gebruik de wand daarna een week zoals hij is, en verplaats dan pas. Je merkt vanzelf welke houder op de verkeerde plek hangt.
Waar het bij mij misging
Mijn eerste versie had latten van 10 cm hoog met een tussenruimte van 30 cm. Te ver uit elkaar: houders van 15 cm breed vielen precies tussen twee latten en hadden dan maar één aangrijpingspunt. Twintig centimeter hart op hart is de afstand waar bijna elke houder minstens één lat pakt en de brede houders er twee.
De tweede fout was zuinigheid met de dikte. Ik begon met multiplex van 12 mm en dat boog zichtbaar door onder een houder met vier schroefmachines erin. Achttien millimeter is geen luxe maar het minimum, en dat geldt voor de wandlatten net zo goed als voor de houders.
En dan de hoek. Vijfenveertig graden werkt, maar wie zijn zaag toch al op 30 graden heeft staan kan dat ook gebruiken: hoe flauwer de hoek, hoe verder de houder van de muur af steekt, en hoe steiler, hoe minder marge je hebt bij het inhaken. Wat je vooral niet moet doen is halverwege van hoek wisselen, want dan past de helft van je houders straks nergens meer op.
Wat het oplevert
Een middag werk, ongeveer zeventig euro aan materiaal, en daarna begint een klus niet meer met zoeken. Dat klinkt als een klein winstpunt, maar het is precies het soort tijd dat ervoor zorgt dat je een klusje van twintig minuten ook echt op een doordeweekse avond doet in plaats van uit te stellen tot zaterdag.
Er zit nog een tweede voordeel aan dat ik vooraf niet had bedacht. Doordat alles zichtbaar hangt, zie je ook wat je nooit gebruikt. Bij mij verdwenen er na een maand drie machines naar de zolder en één naar Marktplaats. Voor wie net begint met inrichten van een eigen plek om te werken, staan er in de basistips voor beginnende klussers nog wat keuzes die je hiervoor beter eerst maakt. En zodra de wand hangt, is het logische vervolg eronder: een werkbank die niet wiebelt, want een stabiele wand boven een wiebelend blad is een halve werkplaats.
Nog één ding over het zagen zelf: multiplex onder een hoek zagen geeft veel fijn stof, en dat blijft uren in de schuur hangen als je niets doet. Zaag buiten als het kan, of sluit de afzuiging aan op de zaag voordat je begint. Het kost een minuut extra en het scheelt dat je de rest van de dag niet in een grijze waas staat te schroeven.
Tot slot een verwachting die klopt met de praktijk: je maakt de eerste vier houders in een uur en daarna maak je er nog tien, verspreid over de maanden erna. Dat hoort bij dit systeem. Het is geen project dat je afrondt, het is een wand die langzaam de vorm van jouw gereedschap aanneemt, en dat is precies waarom hij blijft werken terwijl elk vast opbergsysteem na een jaar niet meer klopt.